Lão tử là ai

Trước Khi bình giải về Đạo đức ghê, tất nhiên buộc phải kể tới tiểu truyện Lão tử. Nhưng thực tế cuộc sống Lão tử mơ hồ nước, ẩn ước, trong số ấy thực tế xen lẫn với huyền thoại đề nghị cạnh tranh mà lại đạt được một ý niệm đúng đắn.

Bạn đang xem: Lão tử là ai

Lão Tử là fan buôn bản Khúc Nhân, xã Lệ, thị xã Khổ, nước Ssống. Ông họ Lý, thương hiệu Nhĩ, tự Đam, là thủ thư trông coi tàng thất bên Chu”. Do kia rất có thể đoán Lão Tử là bạn nước Sngơi nghỉ.

Bài trước: Bình giải Đạo đức kinh: Phi lộ

Có người thì nhận định rằng Lão tử sinh trước đức Khổng, với tất cả lần đang chạm chán đức Khổng. Có người lại cho rằng ngài sinh sau đức Khổng (khoảng tầm năm 300 trước công nguyên). <21>

Trang tử cho rằng Lão tử đang chết. <22>

Tư Mã Thiên ghi rằng lúc ra khỏi Hàm Cốc 函 谷 không còn biết tăm tích ngài như thế nào. Tư Mã Thiên mang lại rằng: Lão tử cũng chỉ là một trong bạn như ai, bao gồm bà xã, bao gồm nhỏ.

Biên Thiều 邊 韶 – tác giả Lão tử minh 老 子 銘 (bia Lão tử), thời Hán Vnạp năng lượng đế 漢 文 帝 – vẫn ghi rằng: Đối với dân chúng, Lão tử đã gồm từ bỏ muôn kiếp.

Biến hóa kinh 變 化 經 , viết vào tầm 621 sau công nguim, thời Tùy Dương đế, cho rằng Lão tử chẳng phần lớn bao gồm từ muôn thungơi nghỉ mà hơn nữa giáng è cổ nhiều lần nhằm cứu vớt độ muôn dân.

Hóa hồ kinh 化 胡 經 do Vương Phù 王 浮 viết vào khoảng thời điểm đầu thế kỷ IV, đời vua Tấn Huệ đế 晉 惠 帝 (tức Tư Mã Trung 司 馬 衷, tại vị 290-306), nhận định rằng Lão tử đã đi được về các nước rợ Hồ vùng Taclặng, rồi thanh lịch Ấn Độ, nhằm dạy dỗ đạo mang lại Phật. Sách chủ trương rằng Phật Thích ca là hậu thân của Lão tử, tốt là đồ đệ của Lão tử. Quyển sách này sẽ gây nên bao cuộc khẩu chiến thân những Phật tử và các đạo sĩ xuyên suốt các thời Lương đời Lương Vũ đế 梁 武 帝 (năm 520), thời Đường trong số đời vua Cao tông 高 宗 (668) và Vũ hậu 武 后 (696), thời Ngulặng đời vua Hiến tông 憲 宗 (Mông Ca 蒙 哥 1258) với Ngulặng Thế tổ 元 世 祖 (Hốt Tất Liệt 忽 必 烈, 1280-1294). <23>

do vậy thiết yếu làm sao chxay hết ra đây được những lịch sử một thời về Lão tử. Sau đây tôi chỉ bỏng dịch ba tiểu truyện Lão tử:

– Tiểu sử Lão tử theo Sử ký Tư Mã Thiên.

– Tiểu sử Lão tử theo Lão tử minc.

– Tiểu sử Lão tử theo Lão tử biến hóa kinh. <24>

Sau khi sẽ trình diễn tía tiểu sử khác nhau về Lão tử, bọn họ sẽ y cứ đọng vào các tài liệu đó nhằm phân bóc tách và bình giải những ý niệm không giống nhau của người đời về Lão tử. bởi thế ta vừa giữ nguyên được những lịch sử một thời về Lão tử vừa rất có thể gửi đi ra ngoài đường lối mớ lạ và độc đáo nhằm giải thích những huyền thoại ấy.

*

Cuộc hội ngộ thần thoại cổ xưa giữa Khổng Tử cùng Lão Tử (theo Sử Ký Tư Mã Thiên)

TIỂU SỬ LÃO TỬ THEO TƯ MÃ THIÊN

LÃO TỬ TRUYỆN KHẢO

(Theo Sử ký Tư Mã Thiên)

 Hán văn:

老 子 者, 楚 苦 縣 厲 鄉 曲 仁 里 人 也 姓 李 氏, 名 耳, 字 伯 陽 諡 曰 聃 周 守 藏 室 之 史 也 孔 子 適 周, 將 問 禮 於 老 子 老 子 曰: «子 所 言 者, 其 人 與 骨 皆 已 朽 矣, 獨 其 言 在 耳 且 君 子 得 其 時 則 駕, 不 得 其 時 則 蓬 累 而 行 吾 聞 之, 良 賈 深 藏 若 虛,君 子 盛 德, 容 貌 若 愚 去 子 之 驕 氣 與 多 欲, 態 色 與 淫 志, 是 皆 無 益 於 子 之 身 吾 所 以 告 子, 如 此 而 已.»

孔 子 去 謂 弟 子 曰: «鳥 吾 知 其 能 飛 魚 吾 知 其 能 游 獸 吾 知 其 能 走 走 者 可 以 為 罔, 游 者 可 以 為 綸, 飛 者 可 以 為 矰 至 於 龍, 吾 不 能 知 其 乘 風 雲 而 上 天 吾 今 日 見 老 子 其 猶 龍 耶.»

老 子 修 道 德 其 學 以 自 隱 無 名 為 務 居 周 久 之, 見 周 之 衰, 乃 遂 去 至 關, 關 令 尹 喜 曰: «子 將 隱 矣, 強 為 我 著 書.» 於 是 老 子 乃 著 書 上 下 篇, 言 道 德 之 意 五 千 餘 言, 而 去, 莫 知 所 終. 或 曰 老 萊 子 亦 楚 人 也 著 書 十 五 篇, 言 道 家 之 用, 與 孔 子 同 時 云 蓋 老 子 百 六 十 餘 歲, 或 言 二 百 餘 歲 以 其 修 道 而 養 壽 也.

老 子 隱 君 子 也. 老 子 之 子 名 宗. 宗 為 魏 將 封 於 段 干. 宗 子 注. 注 子 宮. 宮 玄 孫 假假. 仕 於 漢 文 帝. 而 假 之 子 解 為 膠 西 王 印 太 傅, 因 家 於 齊 焉.

世 之 學 老 子 者 絀 儒 學. 儒 學 則 絀 老 子. 道 不 同 不 相 為 謀. 豈 謂 是 耶. 老 子 無 為自 化, 清 靜 自 正.

Phiên âm:

Lão tử mang, Sở Khổ thị trấn, Lệ hương, Khúc Nhân lý nhân dã. Tính Lý thị, danh Nhĩ, trường đoản cú Bá Dương. Thụy viết Đam. Chu thủ tàng thất chi sử dã. Khổng tử say đắm Chu, tương vấn lễ ư Lão tử. Lão tử viết: «Tử ssống ngôn trả, kỳ nhân dữ cốt giai dĩ hủ hĩ. Độc kỳ ngôn tại nhĩ. Thả quân tử đắc kỳ thời, tắc giá; bất đắc kỳ thời, tắc bồng lụy nhi hành. Ngô văn uống đưa ra, lương cổ thâm tàng nhược hư; quân tử thịnh đức dung mạo nhược ngốc. Khđọng tử bỏ ra kiêu khí dữ nhiều dục, thái dung nhan dữ dâm chí. Thị giai bất lợi ư tử chi thân. Ngô chính vì cáo tử như demo nhi dĩ.» <25>

Khổng tử khứ vị đồ đệ viết: «Điểu ngô tri kỳ năng phi, ngư ngô tri kỳ năng du; trúc ngô tri kỳ năng tẩu. Tẩu mang khả dĩ vi võng, du khả giả dĩ vi luân, phi mang khả dĩ vi tăng. Chí ư long, ngô bất năng tri kỳ vượt phong vân thượng thiên. Ngô kyên nhật kiến Lão tử, kỳ vì chưng long da?»

Lão tử tu đạo đức nghề nghiệp. Kỳ học tập dĩ tự ẩn vô danh vi vụ. Cư Chu cửu đưa ra, loài kiến Chu bỏ ra suy, nãi toại khứ đọng. Chí quan liêu, quan tiền lệnh Doãn Hỉ viết: «Tử tương ẩn hĩ, cưỡng vi xẻ trứ đọng thư.» Ư thị Lão tử nãi trđọng thư thượng hạ thiên, ngôn đạo đức đưa ra ý, ngũ thiên dư ngôn, nhi khứ đọng, mạc tri slàm việc bình thường.

Hoặc viết: «Lão Lai tử diệc Sngơi nghỉ nhân dã, trứ thư thập ngũ thiên, ngôn đạo gia đưa ra dụng, dữ Khổng tử đôi khi vân.»

Cái Lão tử bách lục thập dư tuế, hoặc ngôn nhị bách dư tuế dĩ kỳ tu đạo nhi chăm sóc tchúng ta dã.

Lão tử ẩn quân tử dã. Lão tử đưa ra tử danh Tông. Tông vi Ngụy tướng phong ư Đoạn Can. Tông tử Crúc. Chụ tử Cung. Cung huyền tôn Giả. Giả sĩ ư Hán Văn uống đế. Nhi Giả tử Giải vi Giao Tây vương vãi Ấn thái phó, nhân gia ư Tề yên.

Thế đưa ra học Lão tử đưa tắc chuyết Nho học tập. Nho học tập tắc chuyết Lão tử. Đạo sự không tương đồng bất tương vi mưu. Khởi vị thị da? Lão tử vô vi từ bỏ hóa, tkhô hanh tĩnh tự bao gồm.

Dịch:

Lão tử là bạn thôn Khúc Nhân 曲 仁, thôn Lệ 厲,<26> thị trấn Khổ 苦, nước Sở 楚<27> Ngài chúng ta Lý 李, tên Nhĩ 耳, trường đoản cú Bá Dương 伯 陽, thụy là Đam 聃. Làm cai quản thủ tlỗi viện công ty Chu.

Xem thêm: Quả Cóc Tiếng Anh Là Gì ? Trái Cóc Trong Tiếng Anh Là Gì

Khổng tử cho Chu, hỏi Lão tử về lễ, Lão tử nói: «Những bạn nhưng mà ông đề cùa tới, đang hóa ra người thiên cổ từ khóa lâu. Nay chỉ với lại đông đảo tiếng nói của họ. Người quân tử Lúc đắc cầm cố, thời đi xe; Lúc thất thế thời đi chân khoác rách nát. Tôi nghe nói rằng một nhỏ buôn giỏi tất nhiên thu sâu, dấu kín đáo, hình như không có gì. Người quân tử đạo đức nghề nghiệp cao dày thường sẽ có bề ngoài nlỗi kẻ ngây ngô đắm say. Ông hãy từ bỏ sự tự phụ cùng quan hệ nam nữ. Hãy trường đoản cú quăng quật phần nhiều kiểu cách bên ngoài lòe loẹt cùng phần lớn ước mơ. Những cái kia chỉ làm cho sợ hãi mang lại ông. Đó là những gì tôi mong nói.» <28>

Khổng tử ra về nói với đệ tử rằng: «Con chyên ta biết nó hoàn toàn có thể bay; bé cá, ta biết nó có thể lội; bé thụ, ta biết nó có thể chạy. Chạy thời hoàn toàn có thể chăng dò, lội thời rất có thể tiến công lưới, bay thời hoàn toàn có thể phun tên; đến nlỗi dragon, thời ta cấp thiết biết; nó cưỡi mây nhưng mà thăng thiên. Hôm ni ta gặp mặt Lão tử, ngài thực là Long vậy.»

Lão tử tu đạo đức nghề nghiệp. Cái học của ngài trọng ẩn dật, vô danh. Ở Chu lâu năm, sau thấy bên Chu suy, tức khắc ra đi. Tới quan tiền ải, quan liêu lệnh là Doãn Hỉ nói: «Ngài chuẩn bị đi ẩn, xin cụ do tôi viết sách.»

Lão tử bèn viết Đạo đức tởm tạo thành hai thiên bao gồm rộng năm nghìn chữ, đoạn đi, đo đắn sau ra làm sao.

Có tín đồ nói rằng: Lão Lai tử cũng là bạn nước Sngơi nghỉ, viết sách mười lăm thiên, nói đến cthị xã đạo gia, mặt khác Khổng tử.

Có người cho rằng Lão tử biết phương pháp tu dưỡng bắt buộc sẽ tchúng ta 160 xuất xắc 200 tuổi. Lão tử là 1 trong vị ẩn dật. Con ngài tên Tông 宗. Tông làm tướng mạo nước Ngụy 魏, nghỉ ngơi xứ đọng Đoạn Can 段干. Tông tất cả con thương hiệu là Chú 注. Crúc gồm bé thương hiệu là Cung 宮. Cháu sáu đời của Cung thương hiệu là Giả 假, có tác dụng quan liêu đời Hán Văn uống đế (179-156). Con của Giả tên là Giải 解, làm quan tiền thái phó cho vua Ấn nước Tề, sống xđọng Giao Tây.

Người học Lão tử thời châm biếm đạo Nho; bạn theo đạo Nho thời châm biếm Lão tử. Thế new hay: Chẳng đồng đạo, thì chẳng cộng tác cùng nhau được. Lý Nhĩ vô vi để trường đoản cú hóa; tkhô giòn tĩnh nhằm tự chủ yếu. <29>

LÃO TỬ CỔ TÍCH ĐỒ <30>

*

1. Lệ hương 厲 鄉 (Khổ huyện 苦 縣): vị trí Lão tử sinch.2. Lạc Dương 洛 陽: chỗ Lão tử có tác dụng quan lại. 3. Hàm Cốc 函 谷: khu vực Lão tử chép sách.

CHÚ THÍCH

<21> Năm 1941 ông M. H. Dubs dựa vào Sử ký Tư Mã Thiên 史 記 司 馬 遷, và Chiến quốc sách 戰 國 策 để quyết đân oán điều này. Lý do là do Sử cam kết Tư Mã Thiên tất cả ghi: Con đức Lão tử tên là Tông 宗, làm cho tướng tá nước Ngụy 魏 sinh sống Đoạn Can 段 干. Mặt không giống Chiến quốc sách ghi là Sùng 崇, đã ký kết hòa ước cùng với Tấn năm 237 trước công nhân. Như vậy thì Lão tử đề nghị sinh sống khoảng năm 300. Xem Anmãng cầu K. Seidel, Ladivinisation de Lao Tseu dans le Taoïsme des Han, p. 11.

<22> Xem Nam hoa kinh, cmùi hương 3 đoạn C. ; Wieger, Les Pères du système Taoïste, p. 229.

<23> Textes historiques, p. 1420. Henri Doré, Variétés sinologiques, No 66, Chap. I, art. IX: La Conversion des Ho (Le Hoa Hou King).

<24> Trong quyển Variétés sinologiques, No 66, Linch mục Henri Doré vẫn khảo về Lão tử với đạo Lão. Ngài mang đến chúng ta một tiểu sử rất là là phong phú. Tôi ko đem tài liệu trong đó, nhưng khulặng độc giả nên xem thêm cuốn sách quý hiếm đó.

<25> Sự tích Khổng tử tới vấn lễ Lão tử cũng rất được ghi nơi: Khổng tử nạm gia 孔 子 世 家; Lễ cam kết Tăng tử vấn 禮 記 曾 子 問; Trang tử, 莊 子Nam hoa kinh 南 華 經, Ngoại trang bị thiên 外 物 篇 và Thiên vận 天 運,đoạn F; Đại Đới ký, Tăng Tử chế ngôn thượng. (Xem Tưởng Bá Tiềm, Clỗi tử thông khảo 諸 子 通 考, tr. 169).

<26> Có tiểu sử không giống đọc là Lại 賴.

<27> Có sách cho rằng Khổ thị xã trước ở trong nước Trần, sau mới trực thuộc nước Ssinh hoạt.

<28> Trong Lễ ký 禮 記 vị trí thiên Tăng tử vấn 曾 子 問 có ghi nhận Lão tử đang dạy Khổng tử về tang lễ, táng lễ (coi Couvreur, Li Ki, t. 1, pp. 434-435, 457-459, 460, 461, 463). Trong Khổng tử gia ngữ 孔 子 家 語, chương 3, tr. 1a, đức Khổng nhấn đức Lão tử vẫn dạy ngài về nguồn gốc lễ, nhạc.

<29> Tư Mã Thiên coi Lão tử là 1 trong những ẩn sĩ, là một trong những thánh thiện triết. Đúng với luận điệu của một sử gia ông ko quyết Lão tử sẽ sinh sống lâu, mà chỉ nói «Có tín đồ nhận định rằng Lão tử biết cách tu dưỡng nên vẫn tbọn họ 160 tuyệt 200 tuổi.» Tư Mã Thiên nói nhỏ cháu của Lão tử cho tới mãi đời ông (Tư Mã Thiên sống khoảng tầm 145 đến 86 trước công nguyên) để trầm trồ ông viết đúng mực.

Xem thêm: Hàm Đổi Ngày Dương Sang Âm Trong Excel Đổi Lịch Dương Sang Âm Và Ngược Lại

<30> Phư theo bạn dạng đồ: Lão tử cổ tích đồ 老 子 古 跡 圖 vào Trương Kỳ Quân 張 其 昀, Trung Quốc ngũ thiên niên sử 中 華 五 千 年 史, quyển 3, tr. 198.